Kamera IP jest swoistym rozszerzeniem kamery analogowej. Jej centralną częścią jest również obiektyw oraz przetwornik. Dalej zaczynają się układy cyfrowe odpowiedzialne za następujące zadania: kompresję sygnału, podłączenie do sieci Ethernet, zapis ustawień. Wszystkimi zadaniami zarządza wydajny procesor.

Każda kamera IP identyfikowana jest za pomocą swojej karty sieciowej i jej MAC adresie oraz skonfigurowanym adresie IP. Większość współczesnych kamer IP posiada wbudowany serwer WWW wyświetlający interfejs użytkownika do obsługi kamery oraz konfigurowania jej funkcji.

Kamera IP zawiera w sobie znacznie więcej elementów elektronicznych przez co jej cena rośnie. Należy w tym miejscu uzasadnić cel takich konstrukcji. Zakładając, że wykorzystujemy ten sam rodzaj przetwornika kamera IP umożliwia znacznie więcej możliwości obsługi obrazu przede wszystkim poprzez udostępnienie podglądu obrazu z kamery poprzez interfejs WWW. Z dowolnego miejsca na świecie możemy zalogować się na kamerę i zobaczyć aktualny obraz. Otwiera to przed użytkownikiem wiele niedostępnych dla kamer analogowych zastosowań. Co ważne kamera IP pracuje w pełni funkcjonalnie bez pośrednictwa komputera lub urządzenia zapisującego.

Dzięki wbudowanemu procesorowi współczesna kamera IP może wykonywać takie funkcje jak: wykrywanie ruchu, wykrywanie braku sygnału, automatyczne sterowanie, podążanie za obiektem poruszającym się, wysyłanie klatek na serwer ftp, wysyłanie klatek na adres poczty internetowej, załączenie analogowego wyjścia alarmowego, zapis obrazu w wewnętrznej pamięci. Najnowsze kamery marki Sony umożliwiają automatyczne zliczanie obiektów oraz wykrywanie złożonych zdarzeń na obrazie. Wszystko to bez pośrednictwa urządzenia odbiorczego, dzięki czemu infrastruktura sieciowa wykorzystywana jest do przesyłania wstępnie obrobionego obrazu.

Dane z kamery IP przesyłane są za pośrednictwem lżejszego i bardziej elastycznego kabla sieciowego. Dodatkowo dzięki technologii PoE (Power over Ethernet) możliwe jest zasilenie kamery za pośrednictwem kabla sieciowego. Dzięki takiej konstrukcji oszczędzamy na infrastrukturze okablowania. Na tej samej powierzchni zmieścimy 3 razy więcej kabla sieciowego niż koncentrycznego co dodatkowo zmniejsza koszty wykonania instalacji.

Łączność za pośrednictwem sieci Ethernet pociąga za sobą kolejną zaletę kamer IP, mianowicie możliwość połączenia przez interfejs sieci bezprzewodowej i wykorzystania wszystkich dostępnych technologii przesyłu bezprzewodowego.

Największą zaletą kamer IP jest jednak otwarcie drogi do wysokich rozdzielczości obrazu. System zapisu PAL ograniczał rozdzielczość do około 0.5Mpx. Rozdzielczości kamer IP poszybowały w górę wraz z rozwojem przetworników do aparatów cyfrowych i w tej chwili zatrzymały się na poziomie 5Mpx. Tak ogromna rozdzielczość wymaga jednak bardzo dużych przepustowości łącz transmisyjnych oraz pojemności dyskowych. Korzyści płynące z wyższej rozdzielczości są nie do przecenienia. Typowa kamera IP o rozdzielczości 1.3Mpx potrafi w tej chwili zastąpić do 3 kamer analogowych, dostarczając obraz o większej dokładności i możliwości cyfrowego zbliżania.

Porównanie rozdzielczości zaprezentowano na ilustracji Rysunek 5. Fragment z etykietą 1 – obraz z kamery Axis o rozdzielczości 640x480px w konfrontacji z fragmentem o etykiecie 2 – obraz z kamery IQeye 705 o rozdzielczości 2560x1920px.

Do zapisu obraz z kamer IP służą zarówno urządzenia dedykowane jak i oprogramowanie instalowane na komputerach PC. W odróżnieniu od systemów analogowych tutaj większą popularnością cieszą się programy do zapisu. Oprogramowanie dzięki możliwości ciągłego rozwoju i łatwości aktualizacji pozwala nadążyć za zmianami i rozwojem komputerów i kamer. Rejestratory dedykowane dla kamer IP po roku są już mało wydajne i nie obsługują nowego sprzętu.